Sprawy rodzinne, a zwłaszcza rozwodowe, gdy trafią do sądu, są szczególnie trudne, ponieważ bardzo często towarzyszą im ogromne emocje. Konsekwencje rozwodu są odczuwalne nie tylko dla stron sprawy, ale także pochodzących ze związku dzieci. Jedną z nich jest podział majątku. Przeprowadzenie tego procesu w sposób satysfakcjonujący dla obu stron nie jest łatwe. W wielu przypadkach niezbędne jest wsparcie prawne.
Majątek wspólny i majątek osobisty
Z chwilą zawarcia małżeństwa, o ile małżonkowie nie zdecydują inaczej, powstaje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Od tego momentu tworzą wspólny dorobek, na który składają się przedmioty majątkowe nabyte w trakcie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Do majątku wspólnego wchodzi między innymi pobrane wynagrodzenie za pracę, dochody z działalności oraz środki zgromadzone na kontach i rachunkach.
Obok funkcjonuje majątek osobisty każdego z małżonków. Obejmuje on przedmioty majątkowe nabyte jeszcze przed zawarciem małżeństwa, a także rzeczy uzyskane w drodze darowizny czy przez dziedziczenie. Do majątku osobistego zalicza się również przedmioty osobistego użytku oraz osobiste osiągnięcia jednego z małżonków. Ta część co do zasady nie podlega podziałowi i pozostaje przy właścicielu, niezależnie od losów związku małżeńskiego.
Kiedy dochodzi do podziału majątku wspólnego?
Do podziału majątku może dojść dopiero po ustaniu wspólności majątkowej. Najczęściej następuje to wraz z rozwodem, a ściślej z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Wspólność ustaje jednak także wtedy, gdy małżonkowie w trakcie trwania małżeństwa decydują się na ustanowienie rozdzielności majątkowej albo gdy sąd orzeka separację.
Sam podział majątku po rozwodzie nie musi odbywać się od razu. Przepisy nie przewidują żadnego terminu, w którym byli małżonkowie mieliby przeprowadzić podział majątku wspólnego. Można to zrobić rok, pięć czy nawet dziesięć lat po rozwodzie, choć zwlekanie zwykle jedynie komplikuje sprawę, bo z czasem trudniej ustalić skład i wartość poszczególnych składników. Zdarza się również, że podział następuje już w trakcie sprawy rozwodowej. Sąd może rozstrzygnąć o nim w wyroku rozwodowym, jednak tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w zakończeniu całego postępowania.
Intercyza i rozdzielność majątkowa
Nie każde małżeństwo obejmuje wspólność ustawowa. Małżonkowie mogą zawrzeć umowę majątkową, potocznie zwaną intercyzą, która wprowadza rozdzielność majątkową. Taka umowa wymaga formy aktu notarialnego i może zostać podpisana zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w trakcie jego trwania. Jest to rozwiązanie coraz popularniejsze wśród osób, które prowadzą własną działalność lub chcą z góry uregulować kwestie finansowe.
Ustanowienie rozdzielności majątkowej w czasie małżeństwa sprawia, że dotychczasowy majątek wspólny przekształca się we współwłasność w częściach ułamkowych. Od tej chwili każdy z małżonków samodzielnie zarządza swoją częścią, a przyszłe przedmioty majątkowe nabyte przez każdego z nich należą już wyłącznie do niego. Warto dodać, że podział wspólności majątkowej po zawarciu intercyzy przebiega według zasad zbliżonych do podziału po rozwodzie.
Jak przebiega podział majątku?
Podział majątku można przeprowadzić na dwa sposoby, umownie albo przed sądem. Wybór zależy przede wszystkim od tego, czy byłym małżonkom udaje się dojść do porozumienia co do tego, komu przypadną poszczególne prawa majątkowe.
Podział dokonany umownie jest szybszy i tańszy. Strony ustalają, jak rozdzielić wspólny majątek, a całość spisuje się w formie aktu notarialnego wtedy, gdy w skład majątku wchodzi nieruchomość. Po sporządzeniu umowy notariusz nanosi zmiany własności w księdze wieczystej. Taki podział może objąć cały wspólny dorobek lub tylko wybrane przedmioty majątkowe. Dużą zaletą pozostaje możliwość załatwienia sprawy podczas jednej wizyty u notariusza, bez długiego oczekiwania na termin rozprawy.
Gdy porozumienie nie jest możliwe, pozostaje droga sądowa. Wniosek o podział majątku składa się do sądu rejonowego. Sąd ustala skład majątku wspólnego oraz wartość poszczególnych składników, a następnie sąd rozstrzyga, w jaki sposób zostaną one rozdzielone między byłych małżonków. Sądowe postępowanie w sprawie podziału majątku bywa dłuższe i wymaga zgromadzenia dokumentów oraz nierzadko wyceny biegłego, jednak niekiedy jest jedynym rozwiązaniem. W jego toku można także rozliczyć nakłady poczynione z majątku osobistego każdego z małżonków na majątek wspólny.
Równy i nierówny podział
Zasadą jest, że majątek wspólny dzieli się równo, po połowie. Kodeks rodzinny zakłada bowiem, że oboje małżonkowie mają równe udziały w powstaniu wspólnego dorobku, niezależnie od tego, kto i ile faktycznie zarabiał. Od tej reguły istnieją jednak wyjątki.
W szczególnych okolicznościach sąd może orzec nierówny podział majątku. Aby tak się stało, muszą wystąpić ważne powody, a jednocześnie trzeba wykazać, że małżonkowie w różnym stopniu przyczynili się do powstania wspólnego majątku. Ustalając nierówne udziały, sąd bierze pod uwagę nie tylko wkład finansowy, ale również nakład osobistej pracy, w tym trud wychowania dzieci i prowadzenia domu. Taki nierówny podział należy jednak do rozstrzygnięć wyjątkowych i wymaga solidnego uzasadnienia.
Wsparcie kancelarii
Sprawy majątkowe po rozwodzie bywają zawiłe, a każda z nich jest inna. Nasza kancelaria pomaga klientom przejść przez cały proces w sposób spokojny i bezpieczny. Nasi adwokaci ustalą skład wspólnego majątku, doradzą w kwestii wyceny, przygotują niezbędne dokumenty oraz zadbają o korzystne rozstrzygnięcie, niezależnie od tego, czy podział zostanie dokonany umownie, czy przed sądem. Zajmiemy się również trudniejszymi sytuacjami, takimi jak nierówny podział czy rozliczenie środków pochodzących z majątku osobistego.
Naszym celem jest sprawne i uczciwe zakończenie sprawy, tak aby mogli Państwo spokojnie rozpocząć nowy etap życia. Jeśli stoją Państwo przed koniecznością uporządkowania spraw majątkowych, zapraszamy do kontaktu. Wspólnie ustalimy najlepszą drogę i znajdziemy rozwiązanie dopasowane do Państwa sytuacji.
