Ochrona prawa własności

Specjalizujemy się w sprawach cywilnych

Prawo własności stanowi fundament polskiego prawa cywilnego oraz jedno z najszerszych praw rzeczowych przyznanych podmiotom prawa. Reguluje je przede wszystkim Kodeks cywilny, który określa zakres uprawnień właściciela, sposoby nabycia oraz utrata prawa własności, a także zasady jego ochrony. Nasza kancelaria świadczy kompleksową obsługę prawną w sprawach dotyczących prawa własności, zarówno na rzecz klientów indywidualnych, jak i przedsiębiorców, instytucji oraz wspólnot mieszkaniowych.

Istota i zakres prawa własności

Zgodnie z artykułem 140. Kodeksu cywilnego właściciel, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, może z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Może m.in. pobierać pożytki oraz inne dochody z danej rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą, czyli przenosić jej własność, obciążać prawami osób trzecich lub oddawać w użytkowanie.

Prawo własności jest prawem bezterminowym, co oznacza, że trwa przez czas istnienia przedmiotu własności i nie wygasa w chwili śmierci właściciela, lecz przechodzi na jego następców prawnych.

Uprawnienia właściciela obejmują zatem trzy podstawowe sfery:

używania rzeczy oraz korzystania z niej zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa,
pobierania pożytków naturalnych, pożytków cywilnych oraz innych dochodów, jakie rzecz przynosi,
rozporządzania, czyli rozstrzygania o losie prawnym danej rzeczy.

Właściciel może podejmować wobec swojej rzeczy wszelkie czynności, których ustawa wyraźnie mu nie zabrania. Trzeba jednak pamiętać, że wykonywanie własności podlega ograniczeniom wynikającym z norm powszechnie obowiązujących oraz z reguł życia społecznego.

Granice oraz ograniczenia prawa własności

Ograniczenia prawa własności mogą wynikać z przepisów prawa, społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa własności oraz zasad współżycia społecznego, co oznacza, że właściciel nie może wykorzystywać swojej własności w sposób sprzeczny z tymi zasadami.

Szczególne znaczenie mają tutaj przepisy dotyczące nieruchomości. Właściciel gruntu pozostaje również właścicielem przestrzeni nad oraz pod jego powierzchnią w zakresie określonym przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu. Ograniczenia mogą wynikać między innymi z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ochrony konserwatorskiej, prawa wodnego, prawa geologicznego i górniczego oraz przepisów dotyczących ochrony środowiska. Dodatkowo zasady współżycia społecznego nakazują właścicielowi powstrzymanie się od działań nadmiernie uciążliwych dla otoczenia, nawet jeśli formalnie mieszczą się w jego uprawnieniach.

Przeniesienie własności nieruchomości oraz rzeczy ruchomych

Przeniesienia własności rzeczy ruchomej dokonuje się co do zasady na podstawie umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, połączonej z wydaniem rzeczy nabywcy. Oznacza to, że samo podpisanie umowy nie zawsze wystarcza, by stać się właścicielem. Konieczne jest również fizyczne wydanie przedmiotu nowemu właścicielowi. Doskonałym przykładem jest sprzedaż samochodu. Strony podpisują umowę, a sprzedający przekazuje kupującemu kluczyki oraz dokumenty pojazdu i z tą chwilą kupujący staje się właścicielem.

Inaczej wygląda sprawa w odniesieniu do rzeczy oznaczonych co do gatunku oraz rzeczy przyszłych. To pojęcia, które wymagają wyjaśnienia:

Rzeczy oznaczone co do gatunku to przedmioty, które określa się przez ich rodzaj oraz ilość, nie zaś przez konkretne, indywidualne cechy. Klasycznym przykładem jest zamówienie tony cementu, dziesięciu litrów oleju silnikowego albo stu sztuk identycznych krzeseł. Nabywca nie wskazuje konkretnego worka cementu, lecz po prostu określoną ilość danego towaru.
Rzeczy przyszłe to przedmioty, które w chwili zawierania umowy jeszcze nie istnieją lub nie są jeszcze własnością sprzedającego. Przykładem jest zakup zboża, które dopiero ma zostać zebrane z pola, albo zamówienie mebli, które producent dopiero wykona.

Inaczej przedstawia się przeniesienia własności nieruchomości. Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości zostaje zawarta wyłącznie w formie aktu notarialnego, pod rygorem nieważności.

Nabycie własności poprzez zasiedzenie

Zasiedzenie stanowi szczególny sposób nabycia własności bez udziału dotychczasowego właściciela. Posiadacz samoistny rzeczy ruchomej niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada rzecz nieprzerwanie od lat trzech w dobrej wierze. W przypadku nieruchomości terminy są znacznie dłuższe. Posiadacz nieruchomości nieprzerwanie posiadający ją od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny w dobrej wierze nabywa jej własność z mocy prawa. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.

Postępowania o stwierdzenie zasiedzenia wymagają precyzyjnego udokumentowania okresu posiadania samoistnego, przebiegu używania rzeczy oraz oceny dobrej lub złej wiary posiadacza. Reprezentujemy klientów na każdym etapie postępowania, od fazy przygotowawczej po prowadzenie sprawy przed sądem powszechnym.

Pożytki, części składowe i przyrost

Z prawem własności nieodłącznie wiąże się uprawnienie do pobierania pożytków. Wyróżniamy pożytki naturalne, czyli płody oraz inne odłączone od rzeczy części składowe, jeżeli według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy, oraz pożytki cywilne, czyli dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego, takie jak czynsz najmu.

Istotne znaczenie ma również zasada superficies solo cedit, zgodnie z którą wszystko, co zostało trwale połączone z gruntem, dzieli los prawny tej nieruchomości. Tym samym właściciel danej nieruchomości nabywa własność budynków oraz urządzeń trwale związanych z gruntem.

Wsparcie w sprawach prawa własności

Mamy wieloletnie doświadczenie w sprawach związanych z prawem własności. Jeśli masz pytania, wątpliwości lub potrzebujesz pomocy w konkretnej sprawie, zachęcamy do kontaktu. Chętnie odpowiemy na wszystkie pytania, wyjaśnimy zawiłości oraz pomożemy znaleźć najlepsze rozwiązanie dopasowane do Twojej sytuacji.