W nowoczesnym planowaniu sukcesji oraz wielopokoleniowym zarządzaniu majątkiem, fundacja rodzinna stała się w Polsce kluczowym narzędziem. Jednym z najczęściej zadawanych pytań przez przedsiębiorców jest to, jak dokładnie wygląda opodatkowanie fundacji rodzinnej w momencie, gdy decyduje się ona na zbycie aktywów, takich jak udziały w spółkach zależnych.
Fundacja rodzinna: Podatki i zasady działania
Zgodnie z ustawowymi zasadami działania fundacji, jest ona co do zasady zwolniona podmiotowo z podatku dochodowego od osób prawnych. To sprawia, że dopóki fundacja rodzinna uczestniczy w obrocie w ramach dozwolonej działalności gospodarczej, zyski ze sprzedaży majątku pozostają zwolnione z podatku na poziomie samej jednostki.
Dozwolona działalność gospodarcza a podatek CIT
W zakres dozwolonej działalności gospodarczej wchodzi między innymi zbywanie papierów wartościowych, udziałów oraz różnego rodzaju instrumentów finansowych.
- Jeśli fundacja rodzinna bezpośrednio sprzedaje udziały w spółce z o.o. lub akcje, transakcja ta jest w pełni neutralna podatkowo.
- Pozwala to na gromadzenie mienia i jego dalszą reinwestycję bez konieczności odprowadzania daniny do urzędu skarbowego bezpośrednio po transakcji.
- Dochód uzyskany z dalszego zbycia tych aktywów może być swobodnie przeznaczony na cele fundacji.
Zanim jednak dojdzie do sprzedaży, konieczne jest właściwe wniesienie majątku przez fundatora. Fundator fundacji rodzinnej przekazuje aktywa na pokrycie funduszu założycielskiego, co musi potwierdzać akt założycielski oraz statut fundacji rodzinnej. Warto podkreślić, że samo wniesienie majątku fundatora, w tym udziałów w spółkach handlowych, nie rodzi obowiązku zapłaty podatku PIT ani podatku CIT.
Świadczenia na rzecz beneficjentów a prawo podatkowe
Proces zarządzania majątkiem i jego ochronę należy realizować w oparciu o aktualne prawo podatkowe, dbając o to, by jednostka była wpisana do rejestru fundacji rodzinnych. Kluczowym momentem, w którym realne podatki płaci fundacja rodzinna, jest wypłacie świadczeń na rzecz beneficjentów lub przekazanie mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej.
Wówczas podatek CIT fundacja rodzinna płaci w wysokości 15% wartości świadczenia. To, ile ostatecznie trafi do rąk odbiorcy, zależy od tego, jakimi powiązaniami dysponują beneficjenci fundacji rodzinnej względem fundatora.
Tabela: Opodatkowanie wypłat z fundacji rodzinnej
| Grupa beneficjentów | Podatek CIT (płaci fundacja) | Podatek PIT (płaci beneficjent) | Łączne obciążenie |
| Grupa 0 (Najbliższa rodzina) | 15% | 0% | 15% |
| Grupa I i II (Dalsza rodzina) | 15% | 15% | ~28% |
| Osoby niespokrewnione | 15% | 15% | ~28% |
Warto zauważyć, że dla najbliższej rodziny fundatora (małżonek, zstępni, wstępni oraz rodzeństwo) przewidziano pełne zwolnienie z podatku PIT. Dzięki temu realny koszt transferu kapitału wynosi jedynie 15%.
Bezpieczeństwo majątku rodzinnego i optymalizacja
Należy pamiętać, że opodatkowanie fundacji rodzinnej ulega zmianie, jeśli działalnością fundacji rodzinnej stanie się aktywność wykraczająca poza ustawowy katalog (np. gdy fundacja zacznie wykonywać działalność gospodarczą o nieuprawnionym charakterze). Skutkuje to karną stawką 25% dla osób prawnych.
Organy podatkowe oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny mogą badać, czy dana operacja nie służy jedynie osiągnięciu nienależnej korzyści podatkowej lub czy optymalizacja podatková nie narusza przepisów w rozumieniu art ordynacji podatkowej.
Mimo to, fundacja korzysta z wielu przywilejów, inwestując w instrumenty pochodne, fundusze inwestycyjne czy inne prawa majątkowe. Dzięki temu fundacja bezpośrednio przyczynia się do pomnażania majątku rodzinnegozarówno za życia fundatora, jak i po śmierci fundatora.
Dlaczego warto wybrać taką fundację?
W przeciwieństwie do osób fizycznych, dochody fundacji ze sprzedaży udziałów, jakie mają spółki kapitałowe, nie są obciążone daniną solidarnościową. Pozwala to na:
- Pełne zachowanie kontroli nad kapitałem.
- Efektywne udostępnianie mienia i realizowanie świadczeń na rzecz beneficjentów.
- Wypłaty w interesie beneficjentów przy jednoczesnej dbałości o majątek fundacji.
Właściwie sformułowany statut fundacji pozwala realizować te cele, zachowując korzyści płynące ze zwolnienia podatkowego przy jednoczesnej wypłacie świadczeń dla członków rodziny fundatora.
